1.1        Wat is projectsucces.
1.2        Conclusies Onderzoek Van Aken.

1.3        Eisen aan projecten.

1.4        Randvoorwaarden

.

1.1        Wat is projectsucces

Teun van Aken heeft onderzoek gedaan naar het falen van projecten en naar de factoren die bijdragen aan projectsucces[i]. Hij definieert projectsucces als volgt:

Projectsucces is de mate waarin het projectresultaat betrokken actoren tevreden stelt.

Het belang van de tevredenheid is afhankelijk van de plaats die een actor inneemt tegenover het projectresultaat.

Naarmate een actor meer afhankelijk is van het projectresultaat voor zijn eigen functioneren is zijn tevredenheid van groter belang.

Op de vraag projectsucces te definiëren zouden de meeste projectleiders hoogstwaarschijnlijk een andere definitie geven dan Van Aken. Heel voor de hand liggend is bijvoorbeeld:
projectsucces is de mate waarin het project wordt gerealiseerd binnen het budget en de geplande tijd en conform de eisen en randvoorwaarden.
Een dergelijke definitie is goed werkbaar, immers projectmatig werken is erop gericht het voorgaande te bereiken. Echter de eisen, randvoorwaarden, het budget en de doorlooptijd worden bij aanvang van het project vastgesteld door opdrachtgever en projectleider. Zij kunnen daarbij gemakkelijk randvoorwaarden die andere actoren zouden stellen en allerlei andere (externe) invloeden over het hoofd zien. Als deze invloeden geen plaats krijgen in het project, dan zullen de betrokken actoren hoogstwaarschijnlijk nooit tevreden zijn over het resultaat. Zonder die tevredenheid is er in de definitie van Van Aken geen sprake van projectsucces. Terecht. Vaak is het verstandig om (beheerst) af te wijken van budget, tijd, eisen of randvoorwaarden.

1.2        Conclusies Onderzoek Van Aken

Teun van Aken publiceerde in 1996 de conclusies van zijn onderzoek naar het falen van projecten. Die conclusies luiden:

  • Instrumentgebruik correleert negatief met succes;
  • Werkstijl correleert sterk met succes;
  • Bij doelgericht werken is weinig instrumentarium nodig om succes te bereiken;
  • In grijpbare projecten staat veel structurering succes in de weg.

Sommige conclusies lijken strijdig met andere projectmanagementliteratuur. In die literatuur wordt immers relatief veel aandacht gegeven aan instrumentgebruik. Dat suggereert dat projectmatig werken gelijk is aan (veel) instrumentgebruik. Uit dit onderzoek blijkt juist dat teveel instrumentgebruik het succes van projecten belemmert. Ook teveel structurering waar dat niet nodig is leidt tot negatieve resultaten.
Deze conclusies passen bij de notie dat ieder project uniek moet worden benaderd en aangepakt. Teveel instrumentgebruik en structurering belemmeren de projectleider in zijn vrijheid. Die vrijheid heeft een projectleider nodig om projecten uniek te kunnen benaderen. Hij moet wat “vast” zit soms ter discussie (kunnen) stellen[ii].
Dat de genoemde doel- of resultaatgerichte werkstijl bijdraagt aan succes behoeft in mijn ogen nauwelijks betoog.

Het volgende citaat van Van Aken spreekt boekdelen.

En dat houdt in dat begrepen wordt dat projectsucces gebaat is bij ruimte voor menselijk talent, in plaats van die ruimte dicht te regelen met instrumenten. Vraagstukken van motiveren en uitdagen van talent en benutten van menselijke denkkracht verdienen meer aandacht dan ze tot nu toe krijgen.

1.3        Eisen aan projecten

Projecten moeten worden bemenst met ervaren krachten die over een resultaatgerichte werkstijl beschikken. Dat is eigenlijk de belangrijkste voorwaarde voor het bereiken van projectsucces.
Aan projecten kunnen als toetssteen wel eisen worden gesteld die gelden voor de mate waarin projectmatig wordt gewerkt. Een project is adequaat aangepakt als aan de hierna genoemde voorwaarden wordt voldaan.

Organisatie