Ik hou van uitdaging, nieuwe dingen en nieuwe problemen. Hoe meer ervaring, hoe moeilijker het echter schijnt te zijn om in echt andere professionele activiteiten te stappen.

Op zoek naar een delicaat evenwicht

In dit zeer beknopte artikel wordt aandacht besteed aan het fenomeen planning & control en de uitwassen daarvan. Het geboorterecht van planning en control komt aan de orde, het doorschieten ervan en het zoeken naar evenwicht tussen de omvang van planning en control en de inzet ten behoeve van het primaire proces. Na een uitwijding over de inzet van planning en control als oplossing voor problemen wordt gesproken over de richting waarin planning en control zich zou moeten ontwikkelen.

Sommige mensen kunnen de werkelijkheid heel simpel voorstellen. Sommige politici zijn daar meester in. Het vereenvoudigen van de dingen is hun kwaliteit. Maar de werkelijkheid is veel complexer dan de gebezigde simplificaties. De veelheid aan onderwerpen waarvoor een overheidsorgaan verantwoordelijkheid draagt is gigantisch. Daarin ligt de achilleshiel van het politiek leiderschap.

Of: de bevestigers?

Als startend projectleider had ik over een slecht lopend project veel contact met de projectdirecteur. Lastige zaken besprak ik met hem. Hij steunde me en stemde in met mijn voorstellen voor te ontplooien acties. Achteraf denk ik dat ik in dat project een aantal onhandige dingen heb gedaan. Met volle steun van de directie, welteverstaan.

In mijn werk kom ik regelmatig one-issue´ers tegen. Voldoende om daar eens aandacht aan te besteden.

Locatieontwikkeling

Bij locatieontwikkeling loop je allerlei instanties en individuen tegen het lijf met één belang of onderwerp. Denk aan brandweer, politie, hoogheemraadschap, de diverse nutsbedrijven, te onteigenen of in te passen kaveleigenaren, natuurbeschermers, toekomstige beheerders, vormgevers, fietsfanaten, verkeersmoeders, enzovoorts. Allen hebben ze gemeen dat zij vanuit een begrensde blik naar de ontwikkeling van een locatie kijken. Wat zij zeker niet gemeen hebben is hun belang. Die verschillende belangen zijn moeilijk te verenigen en soms zelfs tegenstrijdig. Een goede stedenbouwkundige kan die belangen grotendeels onderling afstemmen. In de praktijk stellen die stedenbouwkundigen zich echter op onderdelen zelf ook als one-issue´er op, namelijk waar het hun vormgevingsprimaat betreft.

Een paradoxale titel? Interessant! We gaan beide wetten nader verkennen

De wet van behoud van incompetentie

Eerder[i] heb ik betoogd dat er in bedrijven vooral gekloond wordt. Leiders zoeken ondergeschikten en opvolgers die op hen lijken, waar zij zich goed bij voelen. Het gevolg is dat sommige eigenschappen in de leiding worden versterkt, ze worden tot cultuurgoed. Bepaalde eigenschappen en gedrag worden steeds sterker van aard.[ii]

Over bestuurlijke drukte

Papaja schrok op, zo ingespannen had ze zitten te werken, toen haar baas binnenviel en vroeg of zij nu eindelijk de kwartaalrapportage had afgerond. Voor hem leek het misschien wel of zij zich betrapt voelde, iets te verbergen had. Zo bedacht ze. Ze voelde zich daardoor alleen maar minder op haar gemak. Ze vergat haast te antwoorden.
“Nou”, vroeg haar baas bars.
Omdat hij vond dat hij zo klinken moest, dacht Papaja voor ze antwoord gaf.

Eind 2003 was er het jaarlijkse PMI-congres met als titel “Meervoudig kijken”. In een discussie met de zaal passeerden de ongefundeerde vooroordelen bij bosjes de revue. Door vertegenwoordigers van private partijen welteverstaan. Uit de opmerkingen bleek bij die private partijen een ontstellend gebrek aan kennis van en onbegrip over het functioneren van de overheid. Een onwetendheid die gepaard ging met een overweldigende hoeveelheid zelfoverschatting en zelfgenoegzaamheid. De overheid kreeg in de discussie alle schuld van de problemen die zich bij infrastructurele projecten voordoen. Ook werd gesuggereerd dat alles veel beter zou gaan als de markt alles zou doen. PPS was het toverwoord.
Hierna een reeks kanttekeningen bij de discussie. Ik richt me hierin graag tot de aanwezige vertegenwoordigers van de private partijen.

Vaak hoor je:
Ambtenaren verschuilen zich achter de regels.

Deze stelling geeft een nogal vooringenomen beeld van de werkelijkheid. De veroordelende toon leidt tot diskwalificatie van mensen. Hen wordt een eigenschap toegedicht op basis van een gedragswaarneming. Op basis van waargenomen gedrag wordt botweg aangenomen dat daar een negatieve eigenschap achter zit, namelijk de neiging om je te verschuilen en je aan verantwoordelijkheid te onttrekken. Er zullen ongetwijfeld individuen zijn waar dit van toepassing is, maar er zijn ook heel andere oorzaken.

Lorenz ontdekte dat de slag van een vlindervleugel tot een orkaan op andere plaatsen in de wereld kon leiden. Of eigenlijk: hij ontdekte dat zeer kleine afwijkingen in de uitgangsinformatie van weersvoorspellingen tot enorme verschillen in de uitkomsten konden leiden. De vlindervleugel was daarvoor de metafoor.

1

Ik zat in de stuurgroep van een cursus projectmatig werken. Deze cursus werd georganiseerd voor jonge medewerkers met beperkte werkervaring. Als onderdeel van de cursus moesten die medewerkers in groepen een onderwerp oppakken dat in de organisatie belemmerend werkte op het projectmatig werken. Aan de stuurgroep werden de resultaten gepresenteerd. De rode draad in de voorstellen zat vooral in de soort oplossingsmethodes. Er moesten namelijk vooral veel dingen voorgeschreven worden. Dit al dan niet via het kwaliteitsborgingsysteem.