Uit onderzoek van de Amerikaanse psycholoog Dacher Keltner (Bron: “Tricky tijden” van Jitske Kramer) blijkt dat mensen met macht vaak gedrag vertonen dat lijkt op gedrag horend bij een bepaalde hersenschade. Deze hersenschade leidt tot ongevoelig en impulsief gedrag. Deze verandering in de hersenen ontstaat door een cocktail van hormonen als dopamine, cortisol en testosteron die tot een goed gevoel leiden bij het bekleden van een hogere ranking. Keltner noemt dit de ‘power paradox’.
Dus: wanneer iemand een machtspositie krijgt dan wordt zijn vermogen tot empathie en passend gedrag aangetast!
Daarnaast hebben machthebbers de neiging om gelijkgestemden om zich heen te verzamelen. Dit leidt ertoe dat machthebbers weinig tegengeluiden meer horen. Mensen rondom iemand die hoger in de ranking staat hebben sowieso al de neiging om de machthebber te laten horen wat hij wil horen, want ze zijn van hem afhankelijk. Ze ‘pleasen’ zo iemand maar al te graag.
Binnen een hiërarchische organisatie is een dosis zelfvertrouwen bij degenen die de machtsposities bekleden noodzakelijk. Maar teveel van het voorgaande kan snel omslaan in ongewenste effecten. Machtsmisbruik ligt op de loer. We kennen de berichten uit de media over angstculturen bij sommige organisaties. Dat dit negatieve effecten heeft op het functioneren van dergelijke organisaties (al was het alleen al door het toenemende ziekteverzuim) mag duidelijk zijn.
Vroeger hadden machthebbers vaak narren om zich heen die hen met een grap en een grol konden plagen met hun gedrag. Dat zal ongetwijfeld enigszins corrigerend hebben gewerkt. De huidige machthebbers missen dergelijke figuren maar al te vaak. Terwijl juist tegengeluiden louterend werken. Machthebbers in hiërarchische organisaties zouden dergelijke tegengeluiden dus eigenlijk moeten organiseren. Maar ja, wie doet dat?!
En ja, wie durft die rol te vervullen bij ernstige potentaten!
Denk ook aan de USA op dit moment.
Boekbespreking “Tricky tijden”
https://www.markensteijn.com/index.php/weblog/831-boekbespreking-tricky-tijden